Αδικοπρακτική (αστική) ευθύνη του Δημοσίου

Είναι η ευθύνη του Δημοσίου που προκύπτει από παράνομη πράξη, παράλειψη ή υλική ενέργεια ενός κρατικού οργάνου κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας η οποία καταλήγει στην πρόκληση ζημίας στον διοικούμενο (πολίτη). Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η οδήγηση οχήματος του Δημοσίου, η παράλειψη επισκευής δρόμου, η πρόκληση ζημίας της περιουσίας από πορείες και διαδηλώσεις εξαιτίας της ελλιπούς περιφρούρησης κατά τη διάρκειά τους.

Η υπαιτιότητα του οργάνου είναι αδιάφορη για την επιδίκαση αποζημίωσης από το δικαστήριο. Σύμφωνα με τα άρθρα 105 και 106 ΕισΝΑΚ, υπάρχει ευθύνη τόσο του οργάνου όσο και του Ελληνικού Δημοσίου, και μάλιστα εις ολόκληρον, ενώ ο ενάγων θα καταθέσει αγωγή κατά του οργάνου στα Πολιτικά Δικαστήρια σύμφωνα με το ενοχικό δίκαιο και κατά του Ελληνικού Δημοσίου στα Διοικητικά Δικαστήρια.

Η αποζημίωση είναι πλήρης, καθώς αποκαθίσταται κάθε υλική ζημία και περιλαμβάνει τόσο τη θετική όσο και την αποθετική, ενώ ο ενάγων μπορεί να ζητήσει χρηματική ικανοποίηση και για ηθική βλάβη μόνο στο πρόσωπό του και όχι για τους άμεσα πληττόμενους συγγενείς του.

Αντιθέτως, σε περίπτωση θανάτου η χρηματική ικανοποίηση επιδικάζεται στην οικογένεια του θύματος για την ανακούφιση της ψυχικής οδύνης. Επιπλέον, το Δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει και μελλοντικές απαιτήσεις, ως διαφυγόντα κέρδη, οι οποίες πρέπει να προσδιοριστούν στην αγωγή από τον ενάγοντα βάσει απλής πιθανολόγησης κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας.

Η παραγραφή της αξίωσης του διοικουμένου είναι πενταετής με έναρξη το τέλος του έτους κατά το οποίο γεννήθηκε η αξίωση και έγινε δικαστικά επιδιώξιμη, αν όμως αφορά σε αποδοχές δημοσίων υπαλλήλων είναι διετής από τότε που γεννήθηκε πραγματικά η αξίωση κι όχι από το τέλος του οικείου έτους.